Thú dữ trong sân trường

Gần đây một số trường tiểu học phát động chiến dịch “bài trừ thú dữ” (anti-bullying) để bảo vệ trẻ em chống lại sự hiếp đáp của những đứa trẻ hung ác. Việc hiếp đáp xảy ra trong không gian ảo (online bullying) và trong sân trường.

Thú dữ trong không gian ảo

Chuyện côn đồ nhí bức hiếp (bully) những đứa trẻ khác trong trường học nhanh chóng lan sang môi trường ảo. Tệ hại hơn, việc côn đồ sử dụng mạng ảo để tiếp tục phá phách, dụ dỗ con trẻ đang trở thành cơn nhức đầu cho cha mẹ và trường học. Câu chuyện của Brandon Turley là chuyện điển hình. Cậu bé này không có bạn bè khi vào trung học. Không trò chuyện thân thiết với bạn học nhưng bất ngờ, khi lang thang trên mạng, Brandon phát giác ra trên MySpace, kẻ nào đó đã đăng tải một “bố cáo” là chú bé đồng tính (gay). Một số những đứa trẻ xa lạ khác, chẳng hề quen biết, cũng về hùa mà đăng lời đồng thuận với đứa đầu têu ‘Brandon “a fag”. Khi Brandon lên tiếng hỏi tại sao chúng làm như thế thì chú bé nhận được những lời hăm dọa, chửi bới nặng nề hơn.

Có đứa còn rủa sả Brandon nên ngừng đến trường và chết đi cho rồi! Cậu bé bỗng dưng trở thành cái đinh của những câu trêu chọc, bêu riếu trong trường học vì đám côn đồ hoành hành ngay trong sân trường. Chú bé và gia đình đành đổi trường liên tục để trốn lánh vì trường học cũng như cảnh sát chẳng ai can thiệp, cứ một mực cho rằng “chuyện con nít”, không đáng kể. Những năm trước, khi chuyện bức hiếp chỉ là những câu trêu chọc, trường học thường bỏ qua; và khi đứa trẻ bị những kẻ mượn cái tên trá hình để chửi bới, hăm dọa trên mạng thì thầy cô thường phủi tay, cho rằng đó không phải là trách nhiệm của trường học. Và cảnh sát? Việc chửi bới trên mạng không phải “hành hung” nên ngoài trách nhiệm của họ!Trải qua những năm cô đơn, buồn tủi nhưng vẫn mạnh mẽ nhờ sự giúp đỡ của gia đình, ngày nay khôn lớn, Brandon giúp Emily-Anne Rigal, một đứa trẻ bị bức hiếp khác mở trang nhà WeStopHate.org để giúp đỡ những đứa trẻ khác.

Câu chuyện của Ashley Berry, 13 tuổi, còn tệ hại hơn. Hai năm trước, một đứa bạn chụp hình cô bé rồi mở trang nhà, đăng hình trên Facebook với những tin tức cá nhân như địa chỉ, ngày sinh, lớp học… Nghĩa là những dữ kiện riêng tư bị phơi bày mà không có sự đồng ý của khổ chủ. Ashley trở thành đề tài để bạn đồng học xa lánh vì chúng không ưa người “khoe khoang”, “nổi tiếng”! Với một đứa bé ở tuổi 11, 12 đến trường bị bạn bè tẩy chay là cả một sự trừng phạt khủng khiếp. Cha mẹ Ashley phải nhờ cảnh sát can thiệp để xóa trang nhà riêng trên Facebook, và cô bé chuyển trường để tránh sự ghét bỏ của đám bạn cũ. Cảnh sát nhìn nhận: Phơi bày các dữ kiện riêng tư gây khó khăn cho khổ chủ cũng là một hình thức bức hiếp.

Hai câu chuyện kể trên là hiện tượng thường thấy trên các trang mạng xã hội nơi bá tánh giao tiếp với người chung quanh trên không gian ảo. Theo ông Justin W. Patchin, người đã thực hiện một cuộc nghiên cứu quy mô (gồm 15 ngàn học sinh trung học) tại The University of Wisconsin-Eau Claire, 25% trẻ dậy thì bị ức hiếp qua mạng ảo (cyberbullying).

Tương tự như hình ảnh của thú dữ trong sân trường, hiện tượng bức hiếp trên mạng (online bullying) cũng có đầy đủ màu sắc của côn đồ kéo bè kết đảng để chế giễu, chửi bới, dọa nạt, làm xấu nạn nhân. Chỉ khác mỗi một sự kiện là côn đồ trên mạng dùng bút danh, tên giả để che giấu chân tướng, và có thể bức hiếp nạn nhân bất cứ lúc nào, ngày cũng như đêm. Thú dữ trong sân trường dễ bị điểm mặt chỉ tên, thú dữ trên mạng ảo thì tương đối khó truy tầm nhưng thường là kẻ “biết” nạn nhân. Và đồng bọn thường là những kẻ về hùa chửi góp dù có thể không biết gì về nạn nhân. Bài biên khảo trên còn nói thêm rằng việc kéo bầy đánh hôi chửi góp trên mạng ảo dễ xảy ra vì côn đồ ẩn danh; nhưng côn đồ mạng ảo cũng là côn đồ trong sân trường. Tạm hiểu là kỹ thuật không tạo ra một loài côn đồ mới lạ, chỉ giúp hành vi kia sớm xuất hiện và xuất hiện dễ dàng mà thôi.

Tiến Sĩ Thomas J. Holt, giáo sư môn “criminal justice” tại Michigan State University, trong một bài biên khảo khác trên tạp chí The International Criminal Justice Review, cho thấy ảnh hưởng sâu đậm của sự bức hiếp trong đời sống của nạn nhân. Khi nạn nhân bị chửi bới, bêu riếu suốt ngày trong nhiều ngày thì họ sẽ sinh sống phản ứng ra sao? Ở tuổi đang phát triển, đứa trẻ bị bức hiếp, bạo hành sẽ khôn lớn như thế nào nếu không được cha mẹ bảo vệ, yểm trợ hữu hiệu? Những đứa trẻ nạn nhân hầu hết đều chạy trốn, bỏ học và rút vào bóng tối khi chúng không có chỗ nương tựa. Có trên chục đứa trẻ tự tử vì uất ức, sợ hãi.

Theo bài tường trình của tạp chí JAMA Psychiatry, côn đồ và nạn nhân, cả hai đều chịu ảnh hưởng nặng nề về tâm thần. Nạn nhân trở nên nhút nhát, tránh đám đông và dễ bị hoảng loạn. Côn đồ trở nên ngang ngược và hung hăng hơn nếu không được cha mẹ sửa trị, chúng có thể trở thành kẻ sống bên ngoài xã hội.

Cha mẹ nên làm gì?

1. Làm gương cho con cái: Con nít phần lớn bắt chước, sống theo cha mẹ, hành động theo hành vi cử chỉ của cha mẹ dù đôi khi cây ngọt sinh trái đắng.

2. Dạy cho con hiểu như thế nào là một người bạn tử tế.

3. Tạo một nơi an toàn ngay tại nhà cho con trẻ sau khi tan học.

4. Dùng những hình ảnh tốt đẹp trên tivi để chứng minh sức mạnh của sự trợ giúp từ người qua đường.

5. Lắng nghe. Đừng chối bỏ, làm lơ khi được báo tin về những chuyện không hay như khi chính con em mình là côn đồ. Hãy uốn nắn, sửa trị để thay đổi cách hành xử không tử tế của chúng.

6. Báo cảnh sát, báo với chủ trang nhà khi sự bức hiếp xảy ra. Tất cả mọi người đăng bài viết trên mạng đều để lại dấu vết. Và đây là những bằng chứng rõ ràng, rõ hơn cả trường hợp đứa trẻ bị hành hung không nhân chứng. Trẻ em cần được khuyến khích việc lưu trữ các bài viết nhục mạ bêu riếu nó để làm bằng chứng.

Người lớn cũng bị bức hiếp trên mạng qua các hình thức tương tự nhưng luật pháp chưa bảo vệ nạn nhân một cách hữu hiệu. Tuy nhiên, họ có thể nhờ luật sư can thiệp và dùng hệ thống luật pháp để chấm dứt việc bức hiếp kia. Đưa kẻ chửi bới ra tòa và buộc chủ trang nhà cấm côn đồ đăng bài là hai hành động thường được áp dụng.

Những người bàng quan có thể làm gì để chấm dứt việc bức hiếp trên mạng ảo? Đừng làm thinh. Đừng ngó đi chỗ khác vì “không phải việc mình” hay “cứ để chúng chửi xem sao”… Bày tỏ thái độ không hợp tác với trang nhà đăng bài chửi bới một kẻ nào đó, bất kể quen biết hay không. Ngừng ghé thăm, rủ bạn bè đừng đến trang nhà nọ. Tẩy chay chốn chửi bới. Khi không còn khán giả để tỏ lộ “uy quyền” (ảo) thì côn đồ cũng chán và chấm dứt.

Một số dữ kiện đáng kể về mạng ảo theo thống kê của Pew Internet

– 95% trẻ dậy thì dùng internet (người lớn 78%)
– 80% trẻ em dùng các trang nhà để giao du (social network) so với 69% người lớn
– 69% trẻ em cho rằng bạn bè chúng tử tế (so với 85% người lớn)

Về mặt tài chánh: lợi tức gia đình 50 ngàn Mỹ kim hàng năm được dùng làm mức so sánh: 50K (nhóm B)

– 87% nhóm B giao du trên mạng (76% nhóm A)
– 24% nhóm B cho rằng bạn bè trên mạng không tử tế (17% nhóm A)

Theo giới tính:

– 83% em gái giao du trên mạng (so với 78% các em trai)
– 23% em gái cho rằng bạn bè trên mạng không tử tế (16% các em trai).

Các dữ kiện này cho thấy trẻ em bất kể giàu nghèo, trai gái đều dùng mạng ảo và giao du trên mạng ảo. Chúng cần được chỉ dẫn và bảo vệ khi ra vào không gian mênh mông cũng như khi ra đường phố đông xe cộ và người xa lạ. Một số các trang nhà đã bắt đầu sử dụng các nút bấm báo tin cho chủ nhà mỗi khi côn đồ ra tay trên mạng ảo. Chủ nhà chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc điều hành trang nhà riêng và có trách nhiệm trước xã hội: Đăng bài chửi bới vu khống cá nhân là phạm pháp; cho phép dùng trang nhà để chửi bới, vu khống là tòng phạm đánh hôi chửi góp các cá nhân kia.

Thú dữ trong sân trường

Báo chí đăng một mẩu tin về việc chú bé Bailey O’Neill qua đời. Cha mẹ Bailey quyết định tháo bỏ các máy móc trợ sinh ngay sau sinh nhật thứ 12 của chú bé.

Tháng Giêng vừa qua, trong giờ ra chơi tại trường học, Darby Township School, Philadelphia, Bailey, 11 tuổi, học sinh lớp 6, xếp hạng danh dự, bị hai đứa trẻ khác xúm vào hành hung. Chú bé bị đánh vào mặt nhiều lần và gục ngã, hôn mê trong một thời gian ngắn. Người cha đón con về từ trường học, đưa vào phòng cấp cứu. Bailey được bác sĩ cho về sau khi khám nghiệm. Mấy ngày sau, Bailey ngủ li bì, lúc thức thì giận dữ khác thường, và bỏ ăn. Rồi chú bé làm kinh dữ dội và được đưa vào bệnh viện.

Bailey mê man từ đó nhưng sự trầm trọng của các vết thương trong não bộ cho thấy đứa trẻ không thể lành lặn. Sau cả tháng giằng co với tử thần, cha mẹ đứa nhỏ đành để con ra đi bằng cách tháo bỏ các máy móc trợ sinh.

Hệ thống thu hình trong sân trường cho thấy hình ảnh của hai côn đồ nhi đồng, hè nhau đánh đập đứa nhỏ thứ ba. Đây là một trận ẩu đả do nạn nhân khởi đầu hay hai côn đồ hành hung một đứa yếu thế? Cuộn phim ngắn khiến các nhà tâm lý & giáo dục kinh hoàng và xúc động. Họ đang tìm hiểu động lực của việc hành hung ấy. Côn đồ con cái nhà ai; có được dạy dỗ không; khôn lớn từ một gia cảnh nào; đã bao nhiêu lần hành động như thế; động cơ nào dẫn đến sự hung bạo kia…

Việc hai em này xem Bailey như một cái bị cát để đấm đá thẳng tay vào đầu, vào mặt là những hành động biểu hiện của sự bạo hành, mất tri thức và thiếu lòng nhân đạo. Các yếu tố nào dẫn đến việc mất hết lương tri kia? Và quan trọng nhất vẫn là việc xã hội sẽ đối phó ra sao? Từ việc hiếp đáp (bully) đến việc hành hung trí mạng, trường học sẽ có những biện pháp nào để ngăn ngừa một cách tích cực hơn? Họ không chỉ áp dụng những chiến dịch báo động như “Don’t be a zebra”, “Be a good friend”… dạy trẻ em cách đối phó khi chính nó hoặc các đứa trẻ khác bị bức hiếp.

Về mặt luật pháp, Bailey qua đời sau trận hành hung khiến sự việc trở nên trầm trọng hơn. Hai đứa nhỏ kia có thể trở thành can phạm với tội ngộ sát (manslaughter) nếu đây chỉ là một hành động nhất thời (như côn đồ vẫn bảo nhau “ngó ngứa mắt quá nên đục một trận cho bõ ghét”), không tính toán âm mưu trước. Tội danh sẽ nặng nề hơn, tội cố sát, nếu chúng hẹn nhau, tính toán việc ra tay (ngày này, lúc ấy, A sẽ sinh sự để B kiếm cớ phụ họa… A đánh phía trước, B đập phía sau…). Và hai đứa trẻ này sẽ bị đưa ra tòa xét xử và trừng phạt như người lớn hay chỉ bị xét xử như trẻ em và trừng phạt nhẹ nhàng hơn? Dù kết cục thế nào, cuộc đời của hai đứa nhỏ côn đồ này cũng khó khá. Tay nhúng máu và tâm thần cũng đỏ máu nếu hai em này có một chút lương tri và nhận ra cái ác của mình!

Hiện tượng “Thú dữ trong sân trường” đã được chú ý đến nhiều hơn trong mấy năm vừa qua; thầy cô và trường học đang được huấn luyện để can thiệp và đối phó với thú dữ. Nhưng vai trò kia xem ra chưa đủ để bảo vệ những đứa nhỏ khi đến trường. Biện pháp kế tiếp là đặt cảnh sát hay nhân viên an ninh trong sân trường chăng?

Theo ông Anderson Cooper, thông tín viên của đài truyền hình CNN: Ta có thể cho rằng chuyện con nít hiếp đáp, gây gổ là việc thường tình; đứa trẻ nào cũng trải qua kinh nghiệm ấy (và ta nên nghe rồi bỏ?) nhưng thật ra ngày nay, việc trẻ con hiếp đáp đứa trẻ khác có tính cách trầm trọng hơn, hiện tượng thú dữ trong sân trường để lại những vết thương xã hội sâu đậm hơn cho đứa nhỏ bị hiếp đáp và cả đứa nhỏ côn đồ. Hiện tượng thú dữ còn đi xa hơn, từ trường học lan đến không gian mạng ảo, nơi đứa trẻ bị côn đồ bức hiếp 24/24 tiếng mỗi ngày, ngay cả trong tổ ấm, khi về nhà! Sự độc ác xuất hiện ngay sau khi bấm một cái nút trên bàn phím. Việc hành hung này gây đau đớn cho nạn nhân không kém gì một cú đấm, một cái tát trong sân trường…

Trong chương trình the AC360 của đài CNN, đề tài (bullying) này trở thành một cuộn phim tài liệu có tên “The Bully Effect”. Đây là một cuộn phim “tiếp theo” của phim “Bully”, sản xuất năm 2012; nhóm sản xuất mời gọi sự tiếp tay của bá tánh, ai có câu chuyện liên quan đến đề tài ấy đều có thể đóng góp. Cuộn phim tài liệu sẽ trở thành tiếng nói chung của nhiều người và sẽ đem lại ảnh hưởng sâu rộng hơn với những cách ngăn ngừa, bài trừ thú dữ hữu hiệu hơn. Ít ra cái chết vì bị bức hiếp, hành hung của trên chục đứa trẻ và nỗi đau đớn của gia đình chúng không chìm vào quên lãng?

Và phụ huynh, khi hiểu được hậu quả sâu đậm của sự hiếp đáp trong sân trường cũng như trong không gian ảo ảnh hưởng đến trẻ nhỏ ra sao, sẽ biết cách giúp đỡ, bảo vệ con em mình hữu hiệu hơn.