Anh đã hít hà vô lượng sóng trùng khơi, mây xám thấp trên thành phố San Francisco, nơi đã in dày dấu chân anh cuốc bộ, và như con chim cô đơn trốn tuyết anh đã ngồi trên chiếc ghế đó, căn phòng đó mà vẽ, vẽ đắm đuối bao nhiêu là tranh trên giấy, với chất liệu sơn dầu, acrylic, mực đen… Những chất liệu ấy đôi khi hòa quyện lại như núi lửa như sóng biển gầm, và đôi khi tịnh yên như trở về Không, những nét bút phóng túng ấy luôn tài hoa, những nét bút qua “những ngón tay bắt được cửa trời” như Mai Thảo đã viết về anh. Nhớ lại những bức tranh khổ nhỏ của Duy Thanh lần triển lãm tại Café Montmartre, Virginia, năm 1997, với màu nóng, rực sáng: “Người xem có cái cảm tưởng màu đi thẳng từ những ống màu lên tranh. Dessin của ông cũng vậy, không có cái óng ả, nuột nà mà là những nét cứng cáp thô bạo” (Như Hạnh / Lê Thiệp, “Duy Thanh Tranh Nhỏ Ngạc Nhiên Lớn,” Văn số 16, 4/1998). Loạt tranh nhỏ bây giờ như hơi thở anh, như anh đã phát biểu từ xa xưa. (theo Đinh Cường)
Vâng. Những bức tranh nhỏ mang khí vị thiền tính lại vừa dữ dội như tiếng sét vô ngôn của Duy Thanh đang được trưng bày từ 3:00PM ngày Chủ Nhật 13 Tháng 01-2013 tại Việt Báo Gallery, hội VAALA. Việt Báo đã tổ chức sự kiện này cùng một tiệc trà thân mật để mọi người có dịp tiếp xúc với Duy Thanh, người họa sĩ sau cùng còn lại của nhóm Sáng Tạo. Nhóm chủ trương thực hiện đa số là những người bạn thân quý nhất của họa sĩ Duy Thanh- nghĩ rằng đây là một việc làm ý nghĩa và đúng lúc dành cho những người yêu mến nghệ thuật hội họa Việt Nam, và cũng dành cho chính người họa sĩ tài hoa này, vốn đã bước qua tuổi 82 và vẫn đang được điều trị căn bệnh ung thư cột sống.
Ở tuổi 90, khi nói về nhóm Sáng Tạo của mình, nhà văn Doãn Quốc Sỹ thường lặp đi lặp lại rằng: “Nhóm Sáng Tạo thuở ban đầu có bảy người: Doãn Quốc Sỹ, Mai Thảo, Nguyễn Sỹ Tế, Duy Thanh, Ngọc Dũng, Trần Thanh Hiệp, Thanh Tâm Tuyền. Nay còn lại tôi, Trần Thanh Hiệp và Duy Thanh. Thất tinh ngày xưa chỉ còn lại tam tinh mà thôi…”. Ai có đọc Doãn Quốc Sỹ đều nhớ rằng ông có nhiều nhân vật trong tiểu thuyết của mình là những họa sĩ. Và nếu thân quen với nhóm Sáng Tạo hơn một chút, thì độc giả sẽ nhận ra những nhân vật đó chính là hình ảnh rất thật của họa sĩ Duy Thanh, của họa sĩ Ngọc Dũng…
Trong nhóm Sáng Tạo có hai họa sĩ là Duy Thanh & Ngọc Dũng. Đã có rất nhiều tài liệu, bài viết nhắc đến sự đóng góp của hai họa sĩ này nói riêng, cũng như nhóm Sáng Tạo nói chung đến sự phát triển của nền văn học nghệ thuật Miền Nam Việt Nam sau ngày chia cắt đất nước 1954. Hầu hết đều có chung một nhận định: những nghệ sĩ di cư từ một miền Bắc giàu truyền thống này đã thổi bùng lên một luồng sinh khí mới vào nền văn học nghệ thuật của Miền Nam, vốn còn non trẻ nhưng lại đầy sức sống, cởi mở, phóng khoáng, sẵn sàng đón nhận những bước đột phá sáng tạo.
Họa sĩ Duy Thanh sinh ngày 11 tháng 8 năm 1931 tại Thái Nguyên. Ông học vẽ năm 1952 với họa sĩ Nguyễn Tiến Chung. Đã từng tham gia triển lãm tại nhà hội Khai Trí Tiến Đức, Hà Nội (1954), tại Phòng Triển Lãm Đô Thành và Pháp Văn Đồng Minh Hội (1956,1958,1961). Ông cho rằng mình không ở trong một trường phái hội họa nào, bởi vì nhận mình ở trong môn phái nào, là cho mình bằng lòng với hội họa mình đeo đuổi, là đứng ì một chỗ, tức là không còn băn khoăn nghi ngờ, học hỏi, tìm tòi nữa.
Đến với buổi triển lãm Duy Thanh lần này người yêu nghệ thuật có dịp thưởng lãm, sưu tầm những họa phẩm của một người họa sĩ tài hoa. Và cũng là dịp để sống lại bầu không khí hứng khởi của những bước khởi đầu ngày xưa đồng thời gặp gỡ lại những thành viên còn lại sau cùng của nhóm Sáng Tạo trong tinh thần tri âm, tri kỷ…
